Grypa a grupy ryzyka
Osoby z chorobami przewlekłymi

  • Osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Choroby sercowo-naczyniowe są przyczyną około 30 procent wszystkich zgonów na świecie. W Polsce wskaźniki umieralności z powodu tych schorzeń wśród osób poniżej 65. roku życia są 2,5 razy wyższe niż w krajach tzw. starej Unii Europejskiej.1 Wyniki badań pokazują, że
    co roku podczas epidemii grypy rośnie liczba pacjentów hospitalizowanych z powodu chorób mózgowo-naczyniowych i sercowo-naczyniowych2. Wirus grypy przyczynia się też
    do zwiększonej umieralności z powodu ostrego zawału mięśnia sercowego oraz niedokrwiennej choroby serca3. Infekcja grypowa może odgrywać też istotną rolę u chorych
    z miażdżycą tętnic, gdyż może doprowadzić do wystąpienia groźnych dla życia powikłań4. Wśród najczęstszych kardiologicznych powikłań grypy wymienia się: zaostrzenie choroby wieńcowej, zapalenie mięśnia sercowego lub jego przewlekłą niewydolność i zapalenie osierdzia5.W związku z tym, że grypa stanowi tak poważne zagrożenie dla osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego, znalazły się one w grupie, której zaleca się coroczne szczepienie przeciwko tej chorobie. Wśród instytucji, które rekomendują takie postępowanie profilaktyczne znajdują się czołowe towarzystwa naukowe w Polsce i na świecie takie jak: Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, American Heart Association, American College
    of Cardiology oraz European Society of Cardiology6
    Szczepienia przeciwko grypie przynoszą bardzo istotne korzyści chorym z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Aż o 67 procent zmniejszają w tej grupie ryzyko powtórnego zawału serca, o 50 procent redukują ryzyko udaru u osób powyżej 60 roku życia7 i aż o 81 procent – liczbę zgonów z powodów kardiologicznych w ciągu roku od szczepienia.8 
  • Osoby z cukrzycą. Cukrzyca jest przewlekłym zaburzeniem metabolizmu węglowodanów, które może skutkować wieloma powikłaniami9. Zachorowanie na grypę może prowadzić u cierpiących na tę chorobę pacjentów do hiperglikemii czyli podwyższonego poziomu cukru, nasilając istniejącą infekcję.10  
    U chorych na cukrzycę śmiertelność z powodu grypy sięga aż 12 procent11. Częściowo wynika to z faktu, że wirus ten może zaburzać równowagę metaboliczną.12
    To z kolei często prowadzi do wystąpienia kwasicy ketonowej, wymagającej  hospitalizacji.
    W niektórych przypadkach kwasica ketonowa może doprowadzić do śmierci pacjenta.13
    W sezonie grypowym w wyniku grypy i pogrypowego zapalenia płuc umiera 3 razy więcej chorych na cukrzycę niż osób zdrowych i aż sześciokrotnie wzrasta ryzyko hospitalizacji
    w tej grupie ryzyka w porównaniu do osób bez cukrzycy14.
    Dążąc do minimalizacji negatywnych konsekwencji zachorowania na grypę u chorych
    na cukrzycę, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca coroczne szczepienia przeciw grypie sezonowej u wszystkich osób powyżej 6. miesiąca życia, cierpiących na tę chorobę przewlekłą. Podobne rekomendacje wystosowało American Diabetes Association.15
    Przeprowadzone badania jednoznacznie wykazują, że zaszczepieni przeciw grypie pacjenci chorujący na cukrzycę rzadziej wymagają hospitalizacji spowodowanej przez grypę
    i pogrypowe zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, śpiączkę cukrzycową i kwasicę metaboliczną. Ryzyko to zmniejsza się u nich do 79 procent.16
  • Osoby z chorobami układu oddechowego. Pacjenci z przewlekłymi chorobami płuc znajdują się wśród osób szczególnie narażonych
    na wystąpienie powikłań pogrypowych. W tej grupie znajdują się osoby cierpiące na dwie najczęściej występujące przewlekłe choroby układu oddechowego: astmę (300 mln osób
    na całym świecie17) i przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) (80 mln ludzi świecie18). Wirus grypy może wywołać powikłania prowadzące nawet do śmierci. Szacuje się,
    że 19 procent dorosłych pacjentów hospitalizowanych z powodu ciężkiej astmy jest zakażonych wirusem grypy19, a ok. 8 procent zaostrzeń POChP spowodowanych jest infekcją grypową20. Inne powikłania dotyczące układu oddechowego obejmują: zapalenie płuc, zarostowe zapalenie oskrzelików oraz zwłóknienie płuc.
    Chcąc uniknąć groźnych dla życia i zdrowia powikłań pogrypowych, Polskie Towarzystwo Chorób Płuc, jak również Światowa Inicjatywa Zwalczania Astmy (GINA) i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zalecają stosowanie szczepień przeciw grypie. Polskie Towarzystwo Chorób Płuc zaleca szczepienia przeciw grypie pacjentom z ciężkim przebiegiem POChP, szczególnie osobom w starszym wieku21. U chorych z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc szczepienie przeciwko grypie może zmniejszyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i śmierci o ok. 50 procent22.
    Skuteczność szczepień przeciw grypie sezonowej u pacjentów z chorobami układu oddechowego została potwierdzona licznymi badaniami. U zaszczepionych pacjentów obserwuje się 52 procent redukcji hospitalizacji z powodu chorób płuc oraz o 70 procent spada ryzyko zgonu ze wszystkich przyczyn. 23


1. WHO. World Health Report ; 2005 Personen at al, Am Heart J; 1996 POLKARD, Raport 2003-2005,MZ
2. Nichol KL, et al. N Engl J Med 2003; 348: 1322–32.
3. Madjid M, et al. Eur Heart J 2007; 28: 1205–10.
4. Madjid M. Circulation 2003; 108: 2730–2736.
5. Plotkin S, Vaccines, 2008; str. 260
6. Circulation 2006,114:1549-53; European Heart J,2008,29:2909-45; Kardiologia Polska, 2009,67:1 (suppl 2):
  „szczepienie przeciwko grypie wskazane jest u wszystkich osób z chorobą wieńcową…”
7. Naghavi et al. Circulation, 2000;33, Lavallée et al. Stroke, 2002;33, Ciszewski et al, Eur Heart J, 2008;29: 1350-58
8. Gurfinkel et al. Circulation, 2002;105(18); Gurfinkel et al. Eur Heart J, 2004;25(1)
9.National Diabetes Information http://diabetes.niddk.nih.gov/dm/pubs/overview/index.htm
10. Butler S. and al.,Pharmacotherapy. 2005; 25(7):963-76;    Bharat  
      B.Trivedi.,www.nhlmmcgym.com/diabetesandinfection.htm
11. Bouter P. et al, Diabetes Research and Clinical Practice1991,12:61-68; CDC. 2007,www.cdc.gov/diabetes/projects/pdfs/eng_brochure.pdf,
12. Diepersloot R, et al. Diabetes Care 1990; 13: 876–82.
13. El-Madhun A, et al. Vaccine 1998; 16: 156–160.
14. Centers for Disease Control and prevention. If You Have Diabets, A flu shot should save your life (online) Available at URL: http://www.cdc.gov/diabets/projects/pdfs/eng_brochure.pdf, Accessed January 2009
15. Diabetes Care January 2003,suppl1; www.ddk.viamedica 2009
16. Smith A. et al.,Diabetes Care, 2000, volume. 23, number 1; American Diabetes Association, Diabetes Care 2003, 16 suppl 1; Colquhoun A.J et al, Epid inf 1997, 119 : 335-341
17. WHO, CDC 2009; GINA 2009
18. WHO,2007; http://www.who.int/ respiratory/; Wongsurakiat P. et al., Chest, 2004;125:2011-2020
19. Teichnal, H.; Buckmaster, N. oraz Pertnikovs E. Chest, 1997; 112(3):591-6
20. Wongsurakiat, P.; Maranetra, K.N.; Wasi, C.;Kositanont, U.; Djsomritrutai, W. oraz Charoenratanakul, S. Chest, 2004; 125(6):2011-20.
21. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ftyzjopneumologicznego rozpoznawania i leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), Pneumologia i Alergologia Polska 2004/72.
22. Zalecenia GOLD 2007
23. Nichol K.L. Vaccine 1999, 17:S91-S93